Oscary kontra AI. I inne zmiany w regulaminie

Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej wprowadziła zmiany do regulaminu swoich nagród. Oscary rzucają wyzwanie sztucznej inteligencji. Są też nowe zasady dotyczące kategorii aktorskich i kategorii dla filmów międzynarodowych.

Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej wprowadziła szereg zmian, które obowiązywać będą od 99. edycji Oscarów, czyli wydarzenia, którego główny przebieg będzie miał miejsce w tym roku, a finał odbędzie się w 2027 roku. Zmian jest wiele.

Jedna z nich dotyczy kategorii aktorskich. Od 99. edycji osoby aktorskie będą mogły otrzymywać więcej niż jedną nominację w tej samej kategorii. Do tej pory nie było to możliwe, ten sam aktor mógł być nominowany w dwóch, ale różnych kategoriach aktorskich. I tak się wiele razy zdarzało.

Propozycja ta spotkała się z mieszanym odbiorem. Dwie nominacje w jednej kategorii mogą niestety rozproszyć głosy, a tym samym osoba nominowana może być na straconej pozycji. Jaki cel stawiała sobie Akademia? Chodzi zapewne o sztuczną manipulację przypisywaniem ról aktorskich, które na przykład choć pierwszoplanowe i wiodące kierowane były do kategorii drugoplanowej. Unikano w ten sposób bezpośredniej rywalizacji o nominację w tej samej kategorii.

Było tak z Kate Winslet, która w 2007 roku miała dwie znakomite role, w filmach „Lektor” i „Droga do szczęścia”. Obie pierwszoplanowe. Zgodnie z poprzednimi zasadami, jeśli aktorka znalazła się w pierwszej piątce nominowanych z dwoma różnymi rolami w różnych filmach, nominację zdobywała ta z większą liczbą głosów. Jest wielce prawdopodobne, że tak było z Winslet.

W ostatnim sezonie Oscarowym przed trudnymi wyborami stanęli specjaliści zabiegający o nominacje do Oscara dla Paula Mescala. Miał on dwie znaczące role aktorskie, w filmach „Historia dźwięku” i „Hamnet”, postanowiono więc rolę z tego drugiego filmu potraktować, jako drugoplanową. Mescal w ogóle nie zdobył nominacji, teraz mógłby ubiegać się z obiema rolami o nominacje za kreacje pierwszoplanowe. Wcześniej Sebastian Stan mógł zdobyć dwie nominacje za role w filmach „The Apprentice” i „A Different Man”. Tak się nie stało, a przecież za ten drugi dostał Złoty Glob, za ten pierwszy nominację do Oscara.

Dodatkowo, w kategorii aktorskiej, kwalifikowane do Oscarów będą wyłącznie role wymienione w napisach filmu i w sposób oczywisty zagrane przez ludzi za ich zgodą. Było to głównym źródłem napięć w branży po wykorzystaniu podobizny Vala Kilmera w nadchodzącym filmie „As Deep as the Grave”.

Akademia szerzej zajęła się kwestią sztucznej inteligencji generatywnej, zastrzegając sobie prawo do żądania dodatkowych informacji na temat charakteru jej wykorzystania oraz stopnia autorstwa ludzkiego w każdym zgłoszonym filmie. W kategoriach scenariuszy, zasady formalnie stanowią, że scenariusze muszą być autorstwa człowieka, aby mogły one zostać zakwalifikowane do rywalizacji o Oscary. Akademia podkreśliła, że ​​chociaż jej zasady ewoluują wraz z rozwojem technologii, jej zaangażowanie w rozwój sztuki pozostaje niezmienny.

Kolejna istotna zmiana nastąpiła w kategorii filmów międzynarodowych. Teraz wiele filmów z tego samego kraju może kwalifikować się do nominacji. Akademia stworzyła taką możliwość.

Oprócz zgłoszeń od oficjalnych krajowych lub regionalnych komisji selekcyjnych, filmy nieanglojęzyczne mogą teraz ubiegać się o nominację, dzięki wygraniu głównej nagrody na jednym z sześciu zatwierdzonych festiwali. Kwalifikujące festiwale i nagrody to: Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Berlinie (Złoty Niedźwiedź), Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Busan (Nagroda dla Najlepszego Filmu), Festiwal Filmowy w Cannes (Złota Palma), Festiwal Filmowy Sundance (Wielka Nagroda Jury World Cinema), Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Toronto (Platform Award) oraz Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji (Złoty Lew).

Oznacza to, że tegoroczny zdobywca Złotego Niedźwiedzia, „Yellow Letters” niemieckiego reżysera İlkera Çataka, ale grany po turecku, może teraz odetchnąć z ulgą, niezależnie od tego, czy Niemcy lub Turcja zgłoszą go do Oscara. To samo dotyczy laureata Grand Prix Sundance World Cinema, „Shame and Money” kosowskiego reżysera Visara Moriny, dramatu w języku albańskim, którego koprodukcja obejmowała Niemcy, Kosowo, Słowenię, Albanię, Macedonię Północną i Belgię.

Zasada ta oferuje realną ścieżkę dla filmów pominiętych przez krajowe komisje oceniające. Najbardziej znanym takim przykładem z ostatnich lat jest francuski dramat Justine Triet „Anatomia upadku” (2023), który zdobył Złotą Palmę w Cannes, ale nie został wybrany do reprezentowania Francji na Oscarach. Jak wiadomo „Anatomia...” poradziła sobie znakomicie, zdobywając pięć nominacji i jednego Oscara.

Dzięki tej zmianie, otwiera się droga do nominacji dla filmowców działających w napiętych okolicznościach politycznych. Tą drogą nominację mógłby otrzymać Jafar Panahi za „To był zwykły przypadek”, a Francja zgłosiłaby inny film.

W związku z nadchodzącymi zmianami struktura przyznawania nagród w tej kategorii również ulega modyfikacji. Sam film będzie teraz wymieniany jako nominowany, a nie kraj lub region, a nagrodę odbierze reżyser w imieniu zespołu kreatywnego. Nazwisko reżysera pojawi się na tabliczce z statuetką po tytule filmu oraz, w stosownych przypadkach, kraju lub regionie.

W kategorii casting liczba przyznawanych statuetek wzrośnie z maksymalnie dwóch do trzech. Oddział Akademii zajmujący się kategorią zdjęcia przygotuje stałą listę 20 filmów w rundzie wstępnego głosowania, zastępując dotychczasowy przedział od 10 do 20. W kategorii charakteryzacja członkowie oddziału muszą uczestniczyć w co najmniej jednym z dwóch finałowych spotkań przy okrągłym stole, aby móc głosować w rundzie wstępnej. W kategorii efektów wizualnych wszyscy członkowie Akademii muszą obejrzeć trzyminutowe nagrania „przed” i „po” z konkursu „Visual Effects Bake-Off”, aby móc zagłosować w rundzie finałowej. Kategoria oryginalnych piosenek również została precyzyjnie zaktualizowana. W przypadku piosenek zgłaszanych jako pierwszy nowy utwór muzyczny po napisach końcowych, zgłoszony klip wideo musi zawierać ostatnie 15 sekund filmu przed napisami końcowymi. W przypadku Nagród Gubernatorów (Oscary Honorowe) w danym roku laureaci muszą reprezentować co najmniej trzy różne zawody i dyscypliny filmowe.

Terminy nadsyłania zgłoszeń do 99. edycji Oscarów to 13 sierpnia 2026 r. dla filmów krótkometrażowych i dokumentalnych; 17 września dla kategorii ogólnych: animacja pełnometrażowa, najlepszy film oraz formularz zgłoszeniowy do Standardów Reprezentacji i Integracji (RAISE); oraz 30 września dla filmów fabularnych z całego świata.

Aby film mógł zostać zakwalifikowany do rywalizacji o Oscary w głównych kategoriach, musi mieć premierę kinową w USA w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 r.

99. ceremonia wręczenia Oscarów odbędzie się w niedzielę 14 marca 2027 r., a setna w niedzielę 5 marca 2028 r. [źródło Variety]