Wspomnienie o ludziach filmu, którzy odeszli

 

W ten szczególny dzień wspominam wybitne osobistości ze świata filmu, telewizji mediów, które odeszły od nas w ostatnich 12 miesiącach.

Jan Frycz (72), aktor. Jeden z najbardziej cenionych polskich aktorów teatralnych, filmowych i telewizyjnych. Wystąpił m.in. w „Wielkim Szu”, „Pornografii”, „Pręgach” i „Nigdy w życiu!”

 

Robert Duvall (95), amerykański aktor. Laureat Oscara za brawurową rolę w „Pod czułą kontrolą”. Nominowany do Oscarów za role w m.in. „Ojcu chrzestnym”, „Czasie apokalipsy” i „Apostole”.

 

Stanisława Celińska (79), aktorka. Wybitna aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna oraz ceniona artystka estradowa. Przez lata występowała na najważniejszych warszawskich scenach teatralnych. Zagrała m.in. w filmach „Krajobraz po bitwie”, „Nie ma róży bez ognia”, „Noce i dnie”.

 

Krzysztof Piesiewicz (80), scenarzysta. Piesiewicz był współautorem scenariuszy do 17 filmów Krzysztofa Kieślowskiego. Nominowano go do Oscara za „Trzy kolory: Czerwony”.

 

Dean Tavoularis (93), amerykański scenograf. Zdobywca Oscara za scenografię do filmu „Ojciec chrzestny II”. Z Coppolą pracował też przy pierwszej części tego filmu, ale też przy m.in. „Rozmowie” i „Czasie apokalipsy”. Jego ostatni film to „Rzeź” Romana Polańskiego.

 

Brigitte Bardot (91), francuska aktorka, piosenkarka, modelka. Ikona francuskiego kina i symbol seksapilu lat 50. i 60. Po zakończeniu kariery w 1973 roku skupiła się obronie praw zwierząt. Najsłynniejsze role stworzyła w filmach: „I Bóg stworzył kobietę”, „Pogarda”, „Prawda”, „Viva Maria!”.

 

Susie Figgis (77), brytyjska reżyserka obsady. Jedna z najwybitniejszych przedstawicielek swojego zawodu, pracowała przy m.in. filmach z serii „Harry Potter”, „Polach śmieci” czy „Goło i wesoło”.

 

Rob Reiner (78), amerykański reżyser, scenarzysta, aktor. Wszechstronny twórca amerykańskiego kina popularnego, autor m.in.: „Stań przy mnie”, „Narzeczona dla księcia”, „Kiedy Harry poznał Sally”, „Misery”, „Ludzie honoru”.

 

Béla Tarr (70), węgierski reżyser. Zasłynął jako jeden z czołowych twórców kina kontemplacyjnego, mrocznego i melancholijnego. Reżyser m.in. filmów „Szatańskie tango”, „Harmonia Werckmeistera”, „Koń turyński”.

 

Magda Umer (76), piosenkarka i autorka piosenek, reżyserka, scenarzystka, aktorka. Ikona polskiej sceny muzycznej, gwiazda poezji śpiewanej, autorka tekstów piosenek.

 

Michał Urbaniak (82), muzyk jazzowy, kompozytor, aranżer, aktor. Jeden z najwybitniejszych jazzmanów w historii. Autor muzyki do m.in. „Długu” Krzysztofa Krauze. Za występ w filmie „Mój rower” otrzymał Polską Nagrodę Filmową w kategorii Odkrycie.

 

Brenda Fricker (81), irlandzka aktorka. Zdobywczyni Oscara za kreację w „Mojej lewej stopie” Jima Sheridana. Zagrała w m.in. filmach „Pole”, „Czas zabijania” czy „Kevin sam w Nowym Jorku”.

 

Sam Neill (78), nowozelandzki aktor. Znany m.in. z „Opętania” Andrzeja Żuławskiego, „Jurassic Park”, „Fortepianu” czy serialu „Peaky Blinders”.

 

Chuck Russell (74), amerykański reżyser. Twórca „Maski”, remake’u „Plazmy”, „Koszmaru z ulicy Wiązów 3”, „Egzekutora”, „Króla Skorpiona”.

 

Bogusław Zmudziński (75). Założyciel i wieloletni Dyrektor festiwalu Etiuda&Anima, krytyk, wybitny filmoznawca i organizator życia kulturalnego.

 

Tony Gatlif (77), francusko-algierski reżyser. Znany najbardziej z realizacji filmowych opowieści przybliżających społeczność Romów, a tym m.in. „Vengo”, „Exils” i „Gadjo Dilo”

 

Witold Płóciennik (56), autor zdjęć filmowych. Wśród jego filmów były m.in.: „Wymyk”, „Mistrz”, „Ikar. Legenda Mietka Kosza”, „Carte Blanche”, „Jak pies z kotem”, „Zieja” czy „Święto ognia”.

 

Jean-Paul Rappeneau (94), francuski reżyser i scenarzysta. Był twórcą m.in. filmów „Człowiek z Rio”, „Cyrano de Bergerac”, „Huzar” i „Bon voyage”.

 

Jeremy Thomas (77), brytyjski producent. Zdobył Oscara za produkcję „Ostatniego cesarza”, z Bertoluccim pracował przy wielu filmach. Pracowali z nim m.in. David Cronenberg, Terry Gilliam, Jim Jarmusch, Jerzy Skolimowski, Jan Komasa, Werner Herzog.

 

Andrzej Beya-Zaborski (75), aktor. Artysta Białostockiego Teatru Lalek, aktor znany z kultowej serii "U Pana Boga...".

 

Nick Glennie-Smith (74), brytyjski kompozytor. Jeden z czołowych kompozytorów muzyki filmowej, wśród jego prac były m.in. „Twierdza” (współpraca) i „Byliśmy żołnierzami”.

 

John Irvin (86), brytyjski reżyser. Wśród jego najsłynniejszych produkcji były filmy „Psy wojny”, „Jak to się robi w Chicago" i "Hamburger Hill”.

 

Mark Rydell (97), amerykański reżyser. Do jego najsłynniejszych filmów należały „Nad złotym stawem”, „Koniokrady”, „Róża”.

 

Udo Kier (81), niemiecki aktor. W czasie swojej kariery zagrał ponad 220 ról. Współpracował między innymi z Andym Warholem, Rainerem Wernerem Fassbinderem, Wernerem Herzogiem i Larsem von Trierem.

 

Sally Kirkland (84), amerykańska aktorka. Karierę w show biznesie zaczęła jako modelka, by później poświęcić się aktorstwu. Zagrała między innymi w filmie „Anna” w reżyserii Jerzego Bogajewicza, a w sumie w ponad 200 produkcjach.

 

Diane Ladd (89), amerykańska aktorka. Trzykrotnie nominowana do Oscara, zagrała w m.in. filmach „Alicja już tu nie mieszka”, „Chinatown”, „Historia Rose” czy „Dzikość serca”.

 

Marcia Lucas (80), amerykańska montażystka. Nagrodzona Oscarem za pierwsze „Gwiezdne wojny”. Montowała też m.in. „Taksówkarza”, „Alicja już tu nie mieszka”.

 

Janusz Michałowski (89), aktor teatralny i filmowy. Pamiętany z wyrazistych kreacji w filmach takich jak „Pałac”, „Vabank”, „Seksmisja”, „Kartka z podróży”, „Łuk Erosa”, „Lawa” oraz serialach.

 

Marjane Satrapi (56), irańsko-francuska reżyserka, autorka komiksów. Najważniejszym jej dziełem było „Persepolis”, które z komiksu przerodziło się w wybitny film animowany.

 

Albert Wolsky (95), kostiumograf. Wolsky był siedmiokrotnie nominowany do Oscara. Złotą statuetkę odebrał dwa razy: za pracę przy filmach „Cały ten jazz” i „Bugsy”.

 

Nathalie Baye (77), francuska aktorka. Zdobywczyni wielu nagród i jedna z najbardziej cenionych francuskich gwiazd.

 

Alexander Kluge (94), niemiecki reżyser, scenarzysta i pisarz. Czołowy przedstawiciel tzw. nowego kina niemieckiego, twórca m.in. nagrodzonego Złotym Lwem w Wenecji „Artyści pod kopułą cyrku: bezradni”.

 

Wiesław Myśliwski (94), pisarz, scenarzysta. Jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy, autor m.in. powieści „Kamień na kamieniu” i „Widnokrąg”. Do filmowej wersji tej pierwszej powieści napisał scenariusz.

 

Luis Puenzo (80), argentyński reżyser. Jego najsłynniejszy film to „Wersja oficjalna” (1985), który nagrodzono Oscarem dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego. Wśród jego filmów były też „Old Gringo” i „Dżuma”.

 

Aleksandra Zawieruszanka (88), aktorka. Znana z filmów „Mąż swojej żony”, „Walkower”, „Rzeczpospolita babska”, przez ponad 30 lat występowała na deskach Teatru Narodowego w Warszawie.

 

Jerzy Derfel (84), kompozytor, pianista, aranżer. Jego utwory mogliśmy usłyszeć między innymi w „Misiu” Stanisława Barei i licznych spektaklach telewizyjnych. Był także autorem muzyki do piosenek Wojciecha Młynarskiego.

 

Homayoun Ershadi (78), irański aktor. Zadebiutował w 1997 roku w filmie „Smak wiśni” Abbasa Kiarostamiego. Zagrał w ponad 90 filmach.

 

Tatsuya Nakadai (92), japoński aktor. Zagrał w ponad 140 filmach, tworząc niezapomniane kreacje w takich produkcjach, jak m.in. „Ran” czy „Harakiri”.

 

Barbara Ptak (95), kostiumolożka filmowa i teatralna. Była autorką kostiumów do wielu znaczących polskich produkcji filmowych, a były to m.in.: „Nóż w wodzie” (1963), „Faraon” (1966), „Ziemia obiecana” (1975) czy „Noce i dnie” (1975).

 

Janusz Hetman (70), producent. Był producentem i koproducentem filmów Wojciecha Smarzowskiego („Dom dobry”, „Weseלe” - z 2021 roku, „Pod mocnym aniołem”, „Kler”) oraz „The Palace” Romana Polańskiego i „Inland Empire” Davida Lyncha.

 

Zdzisław Kaczmarek (84), autor zdjęć filmowych. Pracował przy m.in. filmach: „Hotel klasy lux” (1979), „Miś” (1980), „Szaleństwa panny Ewy” (1983), „Kochankowie Mojej Mamy” (1985).

 

Piotr Kmiecik (49), montażysta. Doceniony na FPFF za montaże filmów „Chrzest” i „Kos”. Pracował przy filmach „Simona Kossak”, „Zapiski śmiertelnika”, „Znachor” oraz serialach „Wataha”, „Klangor” i „Ołowiane dzieci”.

 

Edward Linde-Lubaszenko (86), aktor, pedagog. Zapisał się w pamięci widzów dzięki występom w wielu produkcjach filmowych, serialowych i teatralnych. Pamiętne role stworzył w m.in. „Psach” i „Poranku kojota”.

 

Catherine O’Hara (71), aktorka kanadyjska i amerykańska. Znana z między innymi filmów „Sok z żuka” i „Kevin sam w domu” oraz seriali „Schitt's Creek” i ostatnio „Studio”.

 

Robert Carradine (71), amerykański aktor. Sławę przyniósł mu udział w serii komedii „Zemsta frajerów” i serialu „Lizzie McGuire”.

 

Eric Dane (53), amerykański aktor. Znany przede wszystkim z ról w serialach „Chirurdzy” i „Euforia”.

 

Elżbieta Gaertner (83), aktorka. Popularna aktorka serialowa, znana m.in. z „Na Wspólnej”. Udzielała głosu w produkcjach dubbingowych.

 

Tom Noonan (70), aktor, reżyser. Aktor charakterystyczny znany z występów w takich filmach, jak m.in. „Łowca”, „Gorączka” i „Synekdocha, Nowy Jork”.

 

George Fenton (76), brytyjski kompozytor. Pięciokrotnie nominowany do Oscara kompozytor muzyki filmowej, znany m.in. z "Gandhiego", "Błękitnej planety", "Niebezpiecznych związków", "Dnia świstaka" i "Masz wiadomość".

 

Eva Marie Saint (102), amerykańska aktorka. Jedna z ostatnich ikon Złotej Ery Hollywood. Za rolę w filmie „Na nabrzeżach” Elii Kazana zdobyła Oscara dla aktorki drugoplanowej. Zagrała m.in. w „Północ, północny zachód” Alfreda Hitchcocka oraz „Exodusie” Otto Premingera.

 

Tom Skerritt (93), amerykański aktor. Wystąpił m.in. w filmach: „Obcy – 8 pasażer Nostromo”, „MASH”, „Stalowe magnolie”, „Rzeka życia”, „Kontakt” czy „Top Gun”, a w telewizji w serialu „Gdzie diabeł mówi dobranoc”.

 

Zmarli także: Bożena Dykiel (77), aktorka; Frederick Wiseman (96), reżyser; Iga Cembrzyńska (87), aktorka; Stanisław Janicki (92), historyk filmu; Glen Hansard (56), irlandzki piosenkarz i aktor; Hanna Kowalska, aktorka; Tim Curry (80), aktor; Mariusz Łukomski (65), producent; Dolly Parton (80), amerykańska piosenkarka i aktorka; Hark Bohm (86), niemiecki aktor; Pauline Collins (85), brytyjska aktorka; Dharmendra (89), hinduski aktor; Spencer Lofranco (33), kanadyjski aktor; Lee Tamahori (75), nowozelandzki reżyser; Stanisław Sparażyński (94), aktor; Lee Weaver (95), amerykański aktor; Krzysztof Wierzbiański (87), reżyser i scenarzysta; Vera Alentova (83), rosyjska aktorka; Héctor Alterio (96), argentyński aktor; Bahram Beyzai (87), irański reżyser; Arthur Cohn (98), szwajcarski producent; Robert Czesak (71), scenograf; Gil Gerard (82), amerykański aktor; Peter Greene (60), amerykański aktor; Jacek Kulczycki (67), producent; Zofia Ołdak (95), reżyserka; Ireneusz Pastuszak (65), aktor; Béatrice Picard (96), kanadyjska aktorka; Theodor Pištěk  (93), czeski autor kostiumów; Amos Poe (76), amerykański reżyser i scenarzysta kina niezależnego; James Ransone (46), amerykański aktor; Helen Siff (88), amerykańska aktorka; Ahn Sung-ki (74), koreański aktor; Cary-Hiroyuki Tagawa (75), amerykański aktor; Lesley Walker (80), brytyjski montażysta; Jeff Wexler (78), amerykański dźwiękowiec; Isiah Whitlock Jr. (71), amerykański aktor; Krzysztof Wierzbiański (87), reżyser i scenarzysta; Roger Allers (76), amerykański reżyser; Janina Borońska (83), aktorka; Blake Garrett (33), amerykański aktor; Kenneth Hyman (97), amerykański producent; Halina Filek-Marszałek (86), reżyserka filmów animowanych; Ryszard Jasiński (70), aktor; Zbigniew Karpowicz (93), operator i reżyser filmów dokumentalnych; Wojciech Michniewski (78), kompozytor i dyrygent; Witold Będkowski (76), kierownik produkcji; Andrew Gunn (56), kanadyjski producent; Stephen Hibbert (68), amerykański aktor; Mirosław Krawczyk (72), aktor;  Jeremy Larner (88), amerykański scenarzysta; Giorgos Panousopoulos (84), grecki autor zdjęć filmowych; Jennifer Runyon (65), amerykańska aktorka; Sandy Wernick (86), amerykański producent; Wojciech Wiliński (86), aktor; Marian Zawaliński (66), scenograf; Mario Adorf (95), niemiecki aktor; Jolanta Chełmicka (74), aktorka; Nadia Farès (57), francuska aktorka; Mary Beth Hurt (79), amerykańska aktorka;  Rif Hutton (73), amerykański aktor; Patrick Muldoon (57), amerykański aktor i producent; John Nolan (87), brytyjski aktor; Krzysztof Suchodolski, kompozytor, dźwiękowiec; Zdzisław Szymborski (93), aktor i asystent reżysera; James Tolkan (94), amerykański aktor; Barry W. Blaustein (71), amerykański scenarzysta; Anja Breien (85), norweska reżyserka; Donald Gibb (71), amerykański aktor; Claudine Longet (84), francuska aktorka; Claire Maurier (97), francuska aktorka; Kenji Ohba (71), japoński aktor; Jerzy Pękalski (95), montażysta; Michael Pennington (82), brytyjski aktor; Beau Starr (81), amerykański aktor; Jack Taylor (99), amerykański aktor; Jacek Ukleja (79), scenograf; Daveigh Chase (35), amerykańska aktorka; Anthony Guidera (65) amerykański aktor; James Handy (81), amerykański aktor; Anthony Head (72), brytyjski aktor; Brian Johnson (86), brytyjski twórca efektów wizualnych; Margaret Kerry (97), amerykańska aktorka; Yoshihiro Nishimura (59), japoński reżyser; Anne Schedeen (77), amerykańska aktorka; Moritz Borman (71), amerykański producent; Ann Blyth (98), amerykańska aktorka; Irena Dudzińska (85), aktorka; Kaylee Hottle (19), amerykańska aktorka; Olivera Katarina (86), serbska aktorka; Louise Lasser (87), amerykańska aktorka; Tom Ligon (85), amerykański aktor; Barbara Ling (73), amerykańska scenografka; Marc Messier (78), kanadyjski aktor;  Kjel Nilsson (76), szwedzki aktor; Witold Szymczyk (63), reżyser; Patrick Tse (89), aktor i reżyser z Hongkongu; Peter Van Norden (75), amerykański aktor; Hal Williams (91), amerykański aktor; William Wisher Jr. (71), amerykański scenarzysta; Sławomir Żukowski (67), aktor, scenograf, reżyser; Jarosław Abramow-Newerly (93), dramatopisarz; Wiesław Adamowski (87), kaskader; Nicolas Altmayer (61), francuski producent;  Reggie Bannister (80), amerykański aktor; Jacek Czerwiński (77), autor zdjęć filmowych; Didier Decoin (81), francuski scenarzysta; Mustapha Derkaoui (82), marokański reżyser; Edward Etler (94), reżyser; Anna Kaczmarczyk, aktorka; Keiko Kishi (93), japońska aktorka; Phyllida Law (94), szkocka aktorka; Jean Lodge (99), brytyjska aktorka; Fulvio Lucisano (95), włoski producent; William Orbit (69), brytyjski kompozytor; Hayden Panettiere (36), amerykańska aktorka; Vincent Pastore (80), amerykański aktor; Irmina Romanis (101), charakteryzatorka; Mary Rivera (82), amerykańska aktorka; Manolo Solo (62), hiszpański aktor; Zbigniew Święch (83), reżyser, scenarzysta, pisarz; Peggy Webber (100), amerykańska aktorka; Michael Wright (70), amerykański aktor; Wojciech Zieliński, kompozytor; Peter Cullen (85), kanadyjski aktor; Francesc Garrido (56), hiszpański aktor; Elliot Graham (50), amerykański montażysta; Gerrit Graham (76), amerykański aktor i twórca piosenek; Patricio Guzmán (85), chilijski reżyser-dokumentalista; Olu Jacobs (84), nigeryjski aktor; Bob Mackie (87), amerykański kostiumograf; Wojciech Maryański (77), reżyser i producent; Michael Mendl (82), niemiecki aktor; Victor Miller (86), amerykański scenarzysta; Stanisław Szelc (83), aktor, reżyser; Eugenio Zanetti (79), argentyński kostiumograf; Kenneth Atchity (82), amerykański producent; Eric Bauza (46), aktor kanadyjski; Przemysław Branny (55), polski aktor; Michael Forest (97), amerykański aktor; John Grover (87) brytyjski montażysta; Walter Koenig (90), amerykański aktor; RJ Mitte (34), amerykański aktor; Stanisław Pąk (70), polski aktor; Richard Riehle (78), amerykański aktor; Mary Louise Weller (80), amerykańska aktorka.