Lista Polskiego Dziedzictwa Filmowego rozszerzona

Zespół kuratorski Listy Polskiego Dziedzictwa Filmowego stworzony w Filmotece Narodowej Instytucie Audiowizualnym dodał kolejne klasyczne polskie tytuły do tego zestawienia.

W opisie przedsięwzięcia przeczytać można: Lista Polskiego Dziedzictwa Filmowego (LPDF) to projekt służący identyfikowaniu, ochronie i upowszechnianiu dzieł szczególnie istotnych dla historii polskiego kina i twórczości audiowizualnej. Inicjując projekt w 2025 roku, wybraliśmy 70 możliwie różnorodnych tytułów – przełomowych i pionierskich, wartych odkrycia, przypomnienia i uhonorowania. Od początku zakładaliśmy jednak, że nie będzie to zamknięty katalog, lecz cyklicznie poszerzany zbiór. W tym roku po raz pierwszy Lista została powiększona w formule łączącej wybór zespołu kuratorskiego z głosowaniem widzów.

W styczniu udostępniliśmy ankietę, za pośrednictwem której można było wskazać filmy warte wpisania na LPDF. Serdecznie dziękujemy za wszystkie zgłoszenia i chęć współtworzenia Listy! W głosowaniu wskazanych zostało aż 277 tytułów, a najwięcej głosów zdobyły kolejno: „Noce i dnie” Jerzego Antczaka, „Ziemia obiecana” Andrzeja Wajdy oraz „Pociąg” Jerzego Kawalerowicza. Te trzy głęboko zakorzenione w kulturowej pamięci kilku pokoleń Polaków dzieła z radością dołączamy do LPDF.

Pozostałe tytuły wybrał zespół kuratorski, kierując się potrzebą ukazania możliwie szerokiego spektrum polskiej twórczości audiowizualnej – rozmaitych estetyk, form, środowisk twórczych i kontekstów.

W 2026 roku Lista zostaje poszerzona o dwie produkcje telewizyjne. „Kabaret Starszych Panów” Jeremiego Przybory i Jerzego Wasowskiego łączy przedwojenne tradycje kabaretowe z satyrą na współczesność. Z kolei „Bara Bara” Marii Zmarz-Koczanowicz i Michała Arabudzkiego to przenikliwa analiza fenomenu disco polo i przemian kulturowych lat 90., będąca przykładem otwarcia telewizji na autorskie kino dokumentalne. Tegoroczna selekcja uwzględnia także film animowany – „Czerwone i czarne” Witolda Giersza to jedno z najważniejszych osiągnięć polskiej szkoły animacji, ukazujące jej formalną odwagę. Do Listy włączyliśmy również polskie materiały filmowe z Powstania Warszawskiego – unikatowe archiwalia, które pozostają jednym z najbardziej poruszających świadectw tamtych wydarzeń.

Wybór kuratorski dopełniają trzy tytuły przypominające o bogatych tradycjach gatunkowych i autorskich polskiego kina. Przedwojenny „Znachor” Michała Waszyńskiego to przykład kina popularnego o ogromnym oddziaływaniu społecznym, wciąż wyraźnie obecnego w rodzimej kulturze. Natomiast „Kanał” Andrzeja Wajdy oraz „Jak daleko stąd, jak blisko” Tadeusza Konwickiego to uznane dzieła wybitnych twórców, których setną rocznicę urodzin obchodzimy w tym roku.

Tegoroczne rozszerzenie LPDF potwierdza, że historia polskiego filmu nie jest jednolita ani zamknięta – składa się na nią wiele równorzędnych i przenikających się narracji. Zachęcamy do poznania kulisów wyboru nowych tytułów w materiale wideo powyżej oraz do lektury krótkich esejów do wszystkich uhonorowanych w tym roku filmów. Mamy nadzieję, że stanie się to inspiracją do oglądania filmów z LPDF – w serwisie Ninateka, kinach FINA i innych legalnych źródłach – oraz do ich ponownego odkrywania w nowych kontekstach.

Zespół kuratorski LPDF FINA

 

Oto 10 nowych tytułów z Listy Polskiego Dziedzictwa Filmowego

Znachor reż.: Michał Waszyński (1937)

Materiały filmowe z Powstania Warszawskiego real.: wielu autorów (1944)

Kanał reż.: Andrzej Wajda (1956)

Kabaret Starszych Panów autorzy: Jeremi Przybora, Jerzy Wasowski (1958–1966)

Pociąg reż.: Jerzy Kawalerowicz (1959)

Czerwone i czarne reż.: Witold Giersz (1963)

Jak daleko stąd, jak blisko reż.: Tadeusz Konwicki (1971)

Ziemia obiecana reż.: Andrzej Wajda (1974)

Noce i dnie reż.: Jerzy Antczak (1975)

Bara bara reż.: Maria Zmarz-Koczanowicz, Michał Arabudzki (1996)