„SPÓR W KINIE”: 130 NAJLEPSZYCH FILMÓW 2025

Oto moja doroczna lista najlepszych filmów minionego roku. Oto najważniejsze w mojej ocenie filmowe doświadczenia 2025 roku, wszystkie filmy premierowo zobaczyłem w kinie, na festiwalach, w przestrzeni internetowej. To wspólna lista łącząca pełnometrażowe filmy fabularne, dokumentalne i animowane. Na szczycie zestawienia „Hamnet” Chloé Zhao, „Głos Hind Rajab” Kaouther Ben Hani i „Pociągi” Macieja Drygasa.

Wygrana dwóch filmów wyreżyserowanych przez kobiety, to czysty przypadek. Oba filmy działają na emocje i pozostawiają po sobie ogromną wyrwę, skłaniają do głębokich przemyśleń, otwierają oczy na wiele spraw, dostarczają wielkich filmowych doznań. Bo w kinie      cenię najbardziej, gdy z filmem wychodzę, a ten zostaje ze mną na bardzo długo.

W recenzji „Hamneta” kilka tygodni temu pisałem: „To film wybitny, poruszający, a przez sposób opowiadania, także niezwykły i mocno wciskający w kinowy fotel. Poza ekranem kinowym takie filmy nie będą działać. [...] Jak napisać o tym dokąd zmierza ta opowieść, tak aby niczego nie zepsuć innym widzom? Tak bardzo chcę opowiedzieć o tym, jak powoli twórcy prowadzili mnie przez swoją opowieść, tak wiele pozostawiając różnych małych śladów. [...] Bo to taki film, który widzem porusza, który siedzi w głowie, który chce się zobaczyć ponownie i ponownie prześledzić tę historię. To bolesne doświadczenie, ale bliskie naszemu życiu, pełne przejmującego smutku, ale w sposób szczególny wciągające i wyciskające z widza wszystkie łzy”.

„Głos Hind Rajab” to wielki głos sprzeciwu wobec śmierci niewinnych, ukazany w sposób szczególnie wstrząsający. To film kontrowersyjny, na swój sposób, wchodzący mocno w polityczną dyskusję, ale nie o polityce jest to film. To historia oparta na faktach, z tych faktów korzystająca w sposób bezkompromisowy i odważny. Kaouther Ben Hania niesie ważny głos do wszystkich tych „za” i „przeciw”, do świata rządzącego przez ludzi, którzy ludzi nie dostrzegają. To doświadczenie jedyne w swoim rodzaju, a przez to tak wartościowe. Takie historie trzeba opowiadać, trzeba cały czas przypominać światu o takich tragediach. To jeden z tych filmów, które kino daje nam bardzo rzadko, tym bardziej warto się z nim zmierzyć.

„Pociągi” Macieja Drygasa wygrały już dwa moje podsumowania 2025 roku, stając się najlepszym filmem dokumentalnym i najlepszym polskim filmem minionego roku. I podkreślę to ponownie: To misternie skonstruowany dokument, który przez pryzmat historii kolei, opowiada przejmującą historię ludzkości. W filmie Drygasa pięknie skomponowany został obraz z dźwiękiem, narracja biegnie jak podróż pociągiem, wszystko jest misternie dopasowane, nie potrzebuje słów, a mówi tak wiele.

Bardzo filmowym i kulturowym doświadczeniem była wizyta w barze, gdzie bliżej poznałem historię Lorenza Harta, słynnego autora wielu klasycznych amerykańskich musicalowych piosenek. Spędziłem z nim wieczór w „Blue Moon”, a jakbym odbył podróż w czasie, pełną wspaniałych odniesień do popkultury, do historii sztuki, a przede wszystkim przybliżającą zmierz artysty wielkiego. Ethan Hawke stworzył najlepszą rolę aktorską 2025 roku, a Richard Linklater jeden z najlepszych i pasjonujących scenariuszy o amerykańskim artyście. I co warte jest podkreślenia, oni w tym filmie cały czas rozmawiają, snując historie, prowadząc dyskusje lub głosząc monologi. Piękne filmowe doświadczenie.

Kolejny na mojej liście to film „Wartość sentymentalna” z Norwegii. Zdecydowanie jeden z najbardziej inteligentnych scenariuszy 2025 roku. Film Joachima Triera wspaniale jest skonstruowany, wcale nie tak oczywisty, jakby chcieli niektórzy, bo to labirynt relacji wśród osób, które same są takimi labiryntami. Lubię w kinie być zaskakiwany, bo kiedy wydaje się, że mamy do czynienia z jeszcze jedną rodzinną opowieścią o winie i wybaczaniu, film ukazuje nam inne swoje oblicze. Bo tylko pozornie jest to właśnie taka prosta historia. Wysokiej klasy doświadczenie filmowe, które wymaga sporego skupienia i uważnej oceny.

„Late Shift” to wspaniały przykład filmu społecznie zaangażowanego, który z bardzo dużą uwagą i troską przygląda się codziennej pracy pielęgniarki, pracującej na nocnej zmianie w jednym ze szpitali. Temat bardzo oczywisty, sytuacje z życia wzięte, a jednak mało kto zna tę właśnie perspektywę. Film trzyma napięcie niczym najlepszy thriller.

Bardzo doceniam inny znakomity norweski film, „Być kochaną”. To jedna z tych opowieści, które pozwalają wejść odbiorcy do świata osoby, która poszukuje swojego miejsca w życiu, poszukuje miłości, mierzy się z wyzwaniami, trafia na wiele przeszkód, nie chce odpuszczać, ale czasami musi przegrać, aby iść dalej. Kolejny świetnie opowiedziany film o sprawach tak bliskich wielu z nas.

„Nowa fala” to drugi w TOP 10 film Richarda Linklatera, ale tym razem nakręcony we Francji dla francuskiej kinematografii. To była odważna decyzja, aby oddać w ręce amerykańskiego reżysera historię francuskiego ruchu filmowego. Dziś Nowa Fala jest oceniana przez nowe pokolenia, dziś jest bardziej mitem, a Linklater z miłością i wielkim uznaniem się na jej temat wypowiada, koncentrując się na realizacji „Do utraty tchu” Godarda. Film nakręcony w hołdzie, za pomocą podobnych środków, z udziałem postaci dla historii kina, tak ważnych. Wspaniałe kinofilskie doświadczenie.

Bardzo wysoko na mojej liście jest amerykański film Jana Komasy zatytułowany „Rocznica”, który nie zyskał znaczącego międzynarodowego rozgłosu. W USA film niewygodny wobec doktryn prezentowanych przez prezydenta Trumpa, który prowadzi swój kraj dokładnie w takim właśnie kierunku, jak pokazuje to Komasa. Świetne studium rozkłady rodziny, ale też rozwijania się radykalnych myśli, które duszą wypowiedź demokratyczną i liberalną. Film przestroga, z mocnym i bezpośrednim przekazem.

Czołową 10 zamyka na liście „Bono: zaznać spokoju”, trochę film dokumentalny, a trochę monodram w wykonaniu lidera zespołu U2. Czas na rozliczenia ze swoją historią i przeszłością? Film zrealizowany w czerni i bieli przez Andrew Dominika, znakomita narracja, przejmująca opowieść, moja muzyka. Ja tu nie mam uwag, ale też nie potrafię spojrzeć na ten film krytycznie. Jest stylowo, Bono to świetny aktor, fajnie opowiada, często ważne historie. Lubię, gdy artyści pozwalają się zbliżyć widzom do swojego świata. Bono zaprasza.

Na mojej tegorocznej liście znalazło się 130 filmów, które starałem się uszeregować w kolejności znaczącej, na ile to w ogóle było możliwe. To był bardzo dobry filmowy rok, ciągle odnajduję w propozycjach artystów wiele wartościowych treści. Było też sporo rozczarowań i przeciętności. Tych filmów tutaj nie ma, bo pełne zestawienia wszystkich obejrzanych filmów znajduje się tutaj i po ocenach, łatwo się będzie zorientować, że wiele propozycji nie trafiło do mnie lub minęło się z mojej skromną wrażliwością. Na liście poniżej jest też wiele filmów, które powszechnie uznawane są za najważniejsze produkcje 2025 roku, ale u mnie okupują miejsca odległe. Tak jest co roku i nie ma sensu tłumaczyć, że to subiektywna lista moich filmowych odkryć, a doświadczenia każdy z nas ma różne i inaczej patrzymy na... kino.

Ciągle bardzo ważne jest dla mnie doświadczenie kinowe i bardzo wiele filmów z poniższej listy obejrzałem na dużym kinowym ekranie. Bez takiego kinowego ekranu i wspólnoty filmowego doświadczenia, trudno wyobrazić sobie odpowiedni odbiór wielu z tych propozycji. W ciemnej sali kinowej ciągle jest magia i ja takie spotkanie cały czas uważam za bardzo ważne i wartościowe. NIECH ŻYJE KINO!

 

130 NAJLEPSZYCH FILMÓW 2025

 

1. Hamnet 9/10

2. Głos Hind Rajab / The Voice of Hind Rajab 9/10

3. Pociągi 8,5/10

4. Blue Moon 8,5/10

5. Wartość sentymentalna / Sentimental Value 8,5/10

6. Late Shift / Heldin 8/10

7. Być kochaną / Elskling 8/10

8. Nowa fala / Nouvelle vague 8/10

9. Rocznica 8/10

10. Bono: zaznać spokoju / Bono: Stories of Surrender 8/10

11. Bugonia 8/10

12. Bird 8/10

13. Wielki Marty / Marty Supreme 8/10

14. Paw zwyczajny / Pfau - Bin ich echt? 8/10

15. Czarny pies / Black Dog 8/10

16. Sirat 8/10

17. Sorry, Baby 8/10

18. Ostatni wiking / The Last Viking 8/10

19. Better Man: Niesamowity Robbie Williams / Better Man 8/10

20. Północ, Południe 8/10

 

21. Twinless 8/10

22. Dwaj prokuratorzy / Two Prosecutors 8/10

23. Portret zdezorientowanego ojca / Portrait of a Confused Father 8/10

24. Testament Ann Lee / The Testament of Ann Lee 8/10

25. Riefenstahl 8/10

26. Norymberga 8/10

27. To był zwykły przypadek / Yek tasadef sadeh 8/10

28. Wściekłość / Kein Ties. So Wild. 8/10

29. 2000 metrów do Andrijiwki 8/10

30. Kompletnie nieznany / A Complete Unknown 8/10

31. Wpatrując się w słońce / Sound of Falling 8/10

32. Jedna bitwa po drugiej 7,5/10

33. Wysokie i niskie tony / En fanfare 7,5/10

34. Bez wyjścia / No Other Choice 7,5/10

35. Orły Republiki / Eagles of the Republic 7,5/10

36. Dreams 7,5/10

37. Franz Kafka 7,5/10

38. Sanatorium pod Klepsydrą wg braci Quay 7,5/10

39. Wróbel w kominie / Der Spatz im Kamin 7,5/10

40. Wielka Warszawska 7,5/10

 

41. Sny o miłości / Drommer 7,5/10

42. Megadoc 7,5/10

43. Glorious Summer 7,5/10

44. Yintha 7,5/10

45. Left-Handed Girl 7,5/10

46. Silver 7,5/10

47. W innym świecie / Un mondo a parte 7,5/10

48. Coexistence, My Ass 7,5/10

49. Dom dobry 7,5/10

50. Moi synowie / Jouer avec le feu 7,5/10

51. Ministranci 7,5/10

52. Christy 7,5/10

53. Dziecko z pyłu 7,5/10

54. Czas kruka / The Thing with Feathers 7,5/10

55. Monk in Pieces 7,5/10

56. Mistrzowie ze Złotej Doliny / Champions of the Golden Valley 7,5/10

57. Dom pełen dynamitu / A House of Dynamite 7,5/10

58. Szkoda, że nareszcie 7,5/10

59. Cover-Up 7,5/10

60. Wielki Szef 7,5/10

 

61. Młodsza siostra / La petite demiere 7/10

62. Od góry do dołu / Highest 2 Lowest 7/10

63. The Order: Ciche braterstwo / The Order 7/10

64. Życie dla początkujących 7/10

65. Pasja według Agnieszki 7/10

66. Opętani / Went Up the Hill 7/10

67. Koln 75 7/10

68. Powrót Liat / Holding Liat 7/10

69. Niewygodna prawda / Hard Truths 7/10

70. Kopnęłabym cię, gdybym mogła / If I Had Legs I'd Kick You 7/10

71. Sprawa osobista / Dossier 137 7/10

72. Wszystko w porządku / Minden Rendben 7/10

73. Obywatel święty / Mokalake Tsmindani 7/10

74. Begyndelser 7/10

75. Zniknięcia / Weapons 7/10

76. The Outrun 7/10

77. Skomplikowani / Splitsville 7/10

78. Ścieżki życia / The Salt Path 7/10

79. Grzesznicy / Sinners 7/10

80. Tajny agent / O Agente Secreto 7/10

 

81. Miłość, która zostaje / Astin sem eftir er 7/10

82. Listy z Wilczej 7/10

83. Dźwięki miłości / Sorda 7/10

84. Kontinental '25 7/10

85. Gość 7/10

86. Frankenstein 7/10

87. Nie ma duchów w mieszkaniu na Dobrej 7/10

88. Jay Kelly 7/10

89. Nieznajomy pod wielkim łukiem / The Great Arch 7/10

90. Pieśni płonącej ziemi / Song of Slow Burning Earth 7/10

91. Terytorium 7/10

92. Zwierzę / Animale 7/10

93. Dwa papierosy 7/10

94. John Candy: Lubię siebie / John Candy: I Like Me 7/10

95. Idealna sąsiadka / The Perfect Neighbor 7/10

96. Eddington 7/10

97. Żarty i papierosy 7/10

98. Nazywam się Martin Parr / I Am Martin Parr 7/10

99. Desperat / Dead Man's Wire 7/10

100. Romeria 7/10

 

101. Daaaaaali! 7/10

102. Jestem Eddie / Being Eddie 7/10

103. Ernest Cole: Odnaleziona legenda / Ernest Cole: Lost and Found 7/10

104. Nosferatu 7/10

105. Wszystkie odcienie światła 7/10

106. Teściowie 3 7/10

107. Springsteen: Ocal mnie od nicości 7/10

108. Akta Bibiego / The Bibi Files 7/10

109. Symfonia o umieraniu 7/10

110. Warfare 7/10

111. I'm Still Here 7/10

112. Together 7/10

113. Bałtyk 7/10

114. Złodziej z przypadku / Caught Stealing 7/10

115. Ciemna strona Mount Everest / Everest Dark 7/10

116. Nasze królestwo / Le royaume 7/10

117. Zaufaj mi 7/10

118. One to One: John i Yoko 7/10

119. 28 lat później / 28 Years Later 7/10

120. Powrót Odyseusza / The Return 7/10

121. Operacja Maldoror / Maldoror 7/10

122. Let It Be 7/10

123. Propagandysta / The Propagandist 7/10

124. Pasażer Andrzej Munk 7/10

125. Mizerykordia / Misericorde 7/10

126. Chaos / Havoc 7/10

127. Follemente. W tym szaleństwie jest metoda / Follemente 7/10

128. Charlie Chaplin: Duch włóczęgi / Charlie Chaplin: The Spirit of the Tramp 7/10

129. Skrzyżowanie 7/10

130. Wallace i Gromit: Zemsta pingwina 7/10